Nutshell / Ian McEwan

30 Dec 2016

Shakespeare is overal de laatste tijd. Bob Dylan wordt wel de eigentijdse Shakespeare genoemd en hij refereerde daar zelf aan in zijn acceptatiespeech voor de Nobelprijs voor literatuur. Dylan schreef dat hij nooit bezig is geweest met literatuur, maar eerder met de vraag welke muzikant het meest geschikt zou zijn voor zijn song, net zoals Shakespeare zich niet druk maakte over literatuur, maar meer over welke acteur de rol het best zou kunnen spelen. Of – in Hamlet – waar haal ik een menselijke schedel vandaan?

 

Ian McEwan is een formidabele schrijver die zijn sporen heeft verdiend in 16 romans. Hij kent zijn Hamlet. Vaak verdiept hij zich in een bepaald beroep dat de hoofdfiguur beoefent; een chirurg in Saturday, een rechter in The Children Act. In zijn laatste roman Nutshell is de verteller een vrijwel voldragen foetus die op het punt staat geboren te worden en zich zorgen maakt. Het ongeboren kind, nog zonder naam, is getuige van een huiselijk drama. Zijn moeder, Trudy, heeft ruimte nodig en wijst haar man - zijn vader - de deur. 'Ruimte? Wat weet jij van ruimte?' vraagt het ongeboren kind zich verontwaardigd in de baarmoeder af. “Oh God, I could be bounded in a nutshell and count myself a king of infinite space – were it not that I have bad dreams” 

 

De vader is een onsuccesvolle dichter en verlaat het ouderlijk huis, een enigszins vervallen mansion in St John's Wood. Zijn broer Claude, een succesvol vastgoedmagnaat, heeft zijn zinnen gezet op de moeder en het huis. De seks die Trudy en Claude veelvuldig bedrijven wordt nu beschreven vanuit een wel heel interessant perspectief: “Not everyone knows what it is to have your father’s rival’s penis inches from your nose.”

Het tweetal beraamt een moord op de vader en het ongeboren kind hoort het allemaal aan en weegt zijn opties.“Don’t waste your precious days idle and inverted,” he chides himself. “Get born and act!”

 

Hamlet is het iconische voorbeeld in de literatuur. Iedere schrijver streeft ernaar een dergelijk persona dramatis te creëren. De monologen van Hamlet zijn een formidabele uitdaging, to be or not to be is een cliché waar McEwan zich niet aan bezondigt, terwijl het ongeboren kind toch alle recht heeft zich die vraag te stellen.

 

Nutshell is een lange monoloog in de geest van Hamlet. Net zoals Hamlet de moord op zijn vader wil wreken en heftige gemoedswisselingen ondergaat van wraak en vergiffenis, achterdocht en list, zo twijfelt het ongeboren kind over zijn gevoelens jegens zijn moeder, vader, oom en de wereld waarvan hij spoedig deel zal uit maken.

 

Het is niet alles Shakespeare wat de klok slaat in deze roman. Het is een eigentijdse beraming van een moord, een goed uitgewerkt plan, een alibi, met politie over de vloer die vragen stellen waar het tweetal geen rekening mee had gehouden en de spannende vraag tot de laatste bladzijde of het stel ermee wegkomt of niet. Verteld door het ongeboren kind.

 

Ook in het Nederlands verkrijgbaar: Notendop bij de Uitgeverij de Harmonie. Aanrader.

 

 

 

 

Please reload

© Uitgeverij Terebint