Lovely green eyes / Arnošt Lustig

11 Mar 2017

Ik kocht Lovely green eyes in een Praagse boekhandel, niet ver van de Burcht, waar Kafka alom aanwezig was en mij in alle kleuren, geuren en talen van de planken toelachte. Op mijn vraag wie vandaag de grote Tsjechische schrijver was, verwees de verkoopster mij naar Arnošt Lustig. Nog nooit van gehoord. Dat was in 2004. Pas afgelopen week kwam ik ertoe het te lezen en bij het openslaan wist ik weer waarom het boek zo lang was blijven liggen: het gaat over de holocaust.

Lustig (1926-2011)overleefde de concentratiekampen Theresienstadt, Auschwitz, Buchenwald en Dachau van waaruit hij in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog wist te ontsnappen en terugkeerde naar Praag.

Net als bij Primo Levie en Elie Wiesel was de holocaust de rode draad door zijn omvangrijk oeuvre.

Lustig won verschillende internationale prijzen en was in 2009 genomineerd voor de Man Booker International Prize, die dat jaar aan Alice Monroe werd toegekend.

 

In 2000 (dus vijfenvijftig jaar na dato) publiceerde hij Lovely green eyes, het verhaal van een 15-jarig joods Tsjechisch meisje, Hanka “Skinny” Kaudersová. Haar ouders en jongere broer worden naar de gaskamers gestuurd, maar Hanka met haar rossige haar en mooie groene ogen wordt uitverkoren om in het bordeel te werken. De nazi's beseffen niet dat ze joods is en al die maanden dat ze als Feldhure moet werken houdt ze dit angstvallig voor iedereen geheim, voor de Duitsers, maar ook voor de andere meisjes en jonge vrouwen die er werken. Het zijn de laatste dagen van de oorlog, de Russen naderen en de nazi's worden nerveus. Het is bitterkoud, er zijn nauwelijks kleren, verwarming of eten. Skinny Kaudersová krijgt iedere dag twaalf mannen te verwerken, soms ook veertien of vijftien. En af en toe komt er ook op zondag een vrachtwagen met uitgebluste militairen het terrein op rijden die allemaal weer opgepept moeten worden. Veerkrachtig en zwijgzaam, steeds zoekend naar de juiste antwoorden op de racistische en haatdragende vragen van de militairen, weet ze te overleven.

Na de oorlog zoekt ze haar heil bij een rabbijn, zelf een wanhopende overlevende, maar ze kan de schaamte en de schuld bij hem niet van zich af zetten en vertelt niets. Pas wanneer Hanka Kaudersová de verteller ontmoet en deze haar voortdurend en volhardend de liefde verklaart, vertelt ze haar verhaal.

Het is sober opgeschreven en raakt je tot diep in je ziel, tot in de vezels van je weldoorvoede lijf en laat je zien tot welke gruwelen beschaafde mensen in staat zijn.

 

Ik heb geen Nederlandse vertaling van dit boek kunnen vinden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Please reload

© Uitgeverij Terebint